მინიჭების მოკლე ფორმები

რას ისწავლი

• როგორ შეცვალო ცვლადი მოკლე ჩანაწერით +=, -=, *=, /=
• რას აკეთებს ++ და --
• როგორ „ააწყო“ ტექსტი თანდათან +=-ით

ცვლადი, რომელიც თავის თავს ცვლის

თამაშებში ერთი და იგივე ცვლადი ხშირად იცვლება: ქულა იზრდება, სიცოცხლე მცირდება. ამის ჩვეულებრივი ჩანაწერი უკვე იცი:

let score = 10;
score = score + 5;
console.log(score);   // 15

ეს ხაზი ასე იკითხება: „აიღე score-ის ახლანდელი მნიშვნელობა, მიუმატე 5 და შედეგი ისევ score-ში ჩადე“. ასეთი რამ იმდენად ხშირია, რომ ენას მისთვის მოკლე ჩანაწერი აქვს.

მინიჭების მოკლე ოპერატორები

score = score + 5 და score += 5 ზუსტად ერთსა და იმავეს ნიშნავს. ასეთი მინიჭების ოპერატორი (assignment operator) ყველა არითმეტიკულ მოქმედებას აქვს:

let score = 10;
score += 5;   // score = score + 5  → 15
score -= 3;   // score = score - 3  → 12
score *= 2;   // score = score * 2  → 24
score /= 4;   // score = score / 4  → 6
score %= 4;   // score = score % 4  → 2
console.log(score);

მიჰყევი ნაბიჯებს: 10 → 15 → 12 → 24 → 6 → 2. ყოველი ხაზი წინა ხაზის შედეგს იყენებს.

ერთით გაზრდა და შემცირება

ერთით გაზრდა ყველაზე ხშირი შემთხვევაა: დონე გადავიდა, კიდევ ერთი მონეტა აიღე. ამისთვის ყველაზე მოკლე ჩანაწერი არსებობს:

let level = 1;
level++;      // level = level + 1
console.log(level);   // 2

let lives = 3;
lives--;      // lives = lives - 1
console.log(lives);   // 2

++-ს ინკრემენტი (increment) ჰქვია, ---ს დეკრემენტი (decrement). ციკლებში მათ ძალიან ხშირად შეხვდები.

ცვლადს, რომელიც რაღაცას ითვლის, მთვლელი (counter) ჰქვია. მთვლელი თითქმის ყველა პროგრამაშია: რამდენჯერ დააჭირა მომხმარებელმა ღილაკს, რამდენი სწორი პასუხი გასცა, რამდენი წამი დარჩა. მისი სიცოცხლე ყოველთვის ერთნაირია: ჯერ იქმნება საწყისი მნიშვნელობით, ხშირად ნულით, მერე პროგრამის განმავლობაში იზრდება ან მცირდება, ბოლოს კი მის მნიშვნელობას ვბეჭდავთ ან ვამოწმებთ.

ტექსტის აწყობა

+= სტრიქონებზეც მუშაობს: ის ტექსტს ბოლოში ამატებს. ასე გრძელ შეტყობინებას ნაწილ-ნაწილ ააწყობ:

let message = "გამარჯობა";
message += ", ნიკა";
message += "!";
console.log(message);   // გამარჯობა, ნიკა!

სცადე თავად

გაუშვი და შეამოწმე, დაემთხვა თუ არა შედეგი შენს ვარაუდს. მერე შეცვალე რიცხვები.

ხშირი შეცდომები

• =+ ნაცვლად +=-ისა. score =+ 5 შეცდომას არ იძლევა, მაგრამ ნიშნავს score = +5-ს: ცვლადს უბრალოდ 5 მიენიჭება. ნიშნების რიგი მნიშვნელოვანია: ჯერ მოქმედება, მერე =.
• const ცვლადის შეცვლა. const score = 10; score += 5; შეცდომას იძლევა TypeError: Assignment to constant variable. ცვლადი, რომელიც უნდა იცვლებოდეს, let-ით შექმენი.
• გამოსახულება მინიჭების გარეშე. ხაზი score + 5; ითვლის ჯამს, მაგრამ არსად ინახავს. score არ იცვლება.

let money = 20;
money += 15;
money -= 8;
money *= 2;
console.log("ყულაბაში:", money);

მინი-ქვიზი

შეჯამება

• x += 5 იგივეა, რაც x = x + 5. ასევე მუშაობს -=, *=, /= და %=.
• x++ ცვლადს ერთით ზრდის, x-- ერთით ამცირებს.
• სტრიქონზე += ტექსტს ბოლოში ამატებს.
• ცვლადი, რომელიც იცვლება, let-ით უნდა შეიქმნას.